Een volledig zelfrijdende trein zonder machinist komt een stap dichterbij. Siemens Mobility, Deutsche Bahn en verschillende partners uit de industrie en wetenschap hebben binnen het onderzoeksproject AutomatedTrain aangetoond dat volledig geautomatiseerd treinverkeer – zogenoemd GoA4 – technisch mogelijk is op reguliere spoorinfrastructuur.

Met een aangepaste Mireo-trein van Siemens werd onder meer gedemonstreerd hoe een trein zelfstandig zijn rangeer acties kon uitvoeren. De trein vertrok zelfstandig vanuit zijn remise, bereidde zich voor op de dienst, om vervolgens zonder machinist naar het vertrekstation rijdt.

Autonome Mireo-trein

Tijdens de tests nam de Mireo-trein vrijwel het volledige voorbereidende proces zelfstandig voor zijn rekening. Na een startcommando voerde het spoorvoertuig de benodigde controles uit en vertrok het vervolgens zonder een machinist achter de knoppen. Onderweg werd de omgeving voortdurend gemonitord. Met behulp van sensoren, een digitale kaart en zeer nauwkeurige positiebepaling kon de trein obstakels op het spoor herkennen en daarop automatisch reageren. De technologie combineert onder meer Automatic Train Operation (ATO), het Europese beveiligingssysteem ETCS en intelligente voertuig- en omgevingssystemen.

Advanced Vital Vehicle Operation

Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor AVVO, oftewel Advanced Vital Vehicle Operation. Dit veiligheidssysteem vormt het centrale knooppunt tussen de verschillende technologieën aan boord. AVVO stuurt onder meer de voertuigvoorbereiding, rijrichting en remfuncties aan, bewaakt de veilige beweging van de trein en zorgt ervoor dat het voertuig bij een storing automatisch naar een veilige toestand gaat. Ook de communicatie met de verkeersleiding wordt door het systeem ondersteund. Daarmee gaat het project verder dan alleen automatisch rijden: ook het zelfstandig opstarten en stallen van de trein werd gedemonstreerd.

Volgens Siemens Mobility-topman Marc Ludwig laat AutomatedTrain zien dat volledig automatisch rijden op open spoor daadwerkelijk haalbaar is. Ook vanuit de Duitse overheid wordt de ontwikkeling gezien als een mogelijke oplossing voor toekomstige uitdagingen op het spoor. Zelfbestuurde treinen zonder machinist kunnen volgens parlementair staatssecretaris Johannes Steiniger helpen om de gevolgen van personeelstekorten op te vangen en treinen flexibeler in te zetten.

Toekomst

Naast de technische demonstraties richtte het project zich daarom op de vraag hoe volledig geautomatiseerde treinen in de toekomst daadwerkelijk kunnen worden ingevoerd. Partners werkten aan gezamenlijke technische eisen en een architectuur die als basis kan dienen voor verdere standaardisering en toelating van de systemen. AutomatedTrain, dat onderdeel is van een Duits economisch stimuleringsprogramma en mede werd gefinancierd door de Europese Unie, levert daarmee niet alleen een demonstratie op, maar ook belangrijke bouwstenen voor de volgende generatie spoorvervoer.

Soortgelijke proeven

Het is overigens niet Siemens die zijn primeur met een zelfstartende trein gemaakt heeft. Ook treinbouwer CAF heeft in samenwerking met NS in 2023 tijdens een proef al aangetoond dat een SNG Sprinter zelfstandig van een rangeeremplacement naar het station kon rijden. Hierbij ging het om testritten zonder passagiers die plaatsvonden tussen emplacement De Vork en hoofdstation Groningen, een rit van ongeveer een paar kilometer.

Daarnaast vinden er ook proeven plaats op goederenemplacementen en de Betuweroute met zelfrijdende goederentreinen.