Spoorwegfabrikant Siemens Mobility heeft in Finland een belangrijke mijlpaal bereikt met de eerste geautomatiseerde treinrit op een hoofdspoorlijn in de Nordische landen waarbij het ETCS-signaleringssysteem wordt gecombineerd met het autonoom laten rijden van treinen (ATO).

De demonstratie vond plaats op het 19 kilometer lange traject tussen Juurikorpi en Hamina en werd uitgevoerd met een gemoderniseerde trein van Pääkaupunkiseudun Junakalusto Oy, die wordt geëxploiteerd door VR-Yhtymä Oyj. Tijdens de proefritten werd aangetoond hoe digitale treinbesturing kan zorgen voor nauwkeurige stops, soepele acceleratie en gecontroleerd remmen.

Semi-automatisch

De test werd uitgevoerd met een semi-automatisch systeem op automatiseringsniveau GoA2. Daarbij blijft de machinist aanwezig, maar worden belangrijke rijtaken automatisch uitgevoerd. Volgens Marc Ludwig van Siemens Mobility kan ATO in combinatie met ETCS de capaciteit op spoorlijnen tot ongeveer 30 procent verhogen, terwijl ook de punctualiteit verbetert en het energieverbruik met meer dan 30 procent kan dalen. De demonstratie maakt deel uit van het Finse digitaliseringsprogramma Digirail programme, dat het spoorwegnet klaar moet maken voor de toekomst.

Tijdens de proefritten werd onder meer getest hoe nauwkeurig een trein automatisch kan stoppen. De trein wist vanuit een snelheid van 100 km/h tot stilstand te komen met een afwijking van slechts 30 tot 80 centimeter. De tests lieten ook zien dat ETCS Level 2 en de automatische besturing naadloos met elkaar samenwerken. Hierdoor kan het systeem treinbewegingen continu bewaken en tegelijkertijd automatisch zorgen voor optimale acceleratie, uitrollen en remmen.

Het Digirail-programma moet uiteindelijk het volledige Finse spoorwegnet voorzien van ETCS en verouderde nationale beveiligingssystemen vervangen. Als onderdeel van dit project moderniseert Siemens Mobility ook een deel van de spoorlijn tussen Tampere en Pori/Rauma met het nieuwe digitale platform Signaling X. De eerste commerciële sectie van deze vernieuwde infrastructuur moet in 2029 in gebruik worden genomen en moet bijdragen aan veiliger, efficiënter en duurzamer treinverkeer in Finland.

ATO in Nederland

Ook in Nederland wordt Automatic Train Operation (ATO) vooral getest om het spoor efficiënter te benutten. Bij deze technologie neemt de computer taken zoals optrekken, remmen en het aanhouden van de juiste snelheid gedeeltelijk over, terwijl de machinist toezicht houdt. Dit automatiseringsniveau staat bekend als GoA2. In Nederland zijn verschillende proefprojecten uitgevoerd, onder meer op de Betuweroute en met reizigerstreinen op de Arriva-spoorlijnen in Noord-Nederland.

Daarnaast heeft NS proefritten uitgevoerd met een automatische treinpilot, bijvoorbeeld met een Sprinter op de Hanzelijn, maar ook bij rangeerbewegingen rond Groningen waarin de trein volledig automatisch kon rangeren. Deze tests moeten aantonen of treinen nauwkeuriger kunnen rijden en dichter achter elkaar kunnen worden ingepland. Op termijn kan ATO bijdragen aan een hogere punctualiteit en meer capaciteit op het spoor, terwijl de machinist voorlopig een belangrijke rol blijft houden bij toezicht en het ingrijpen in onverwachte situaties.